Wyróżniamy dwa podstawowe gatunki botaniczne kawy, które mają decydujące znaczenie w spożyciu kawy na świecie to:
 
Arabika ( coffea arabica ) to najstarszy i najbar­dziej popularny gatunek kawy. Rośnie dziko w Etiopii, uprawiana jest na wyżynach Brazylii i Kolumbii, w Indiach i Afryce Równikowej, na Jawie, Sumatrze oraz Karaibach. Jakość kawy jest tym wyższa, im wyżej położone są plantacje. Ziarna Arabiki są podłużne, zielonkawe i mają jasną, prostą bruzdę. Dają napar łagodny, aromatyczny, lekko kwaskowaty (ale nie kwaśny), niekiedy z posmakiem czekoladowym, korzennym lub często owocowym.

Robusta ( coffea canephora), którą odkryto dopiero w XIX wieku, rośnie i owocuje szybciej niż Arabika. Robusta jest bardziej odporna na warunki klimatyczne, można ją więc uprawiać w niższych i łatwiej dostępnych partiach gór. Rośnie w Kamerunie, Ugandzie i Wietnamie. Ziarna Robusty mają zółto-zieloną barwę. Są z reguły mniejsze i bardziej owalne od ziaren Arabiki. Zawierają dwa razy więcej kofeiny w stosunku do Arabiki - mają ostry, gorzkawy smak.